Trafik kazası sonrası ilk günler genellikle tedavi, araç onarımı ve tutanak işlemleriyle geçer. Oysa tazminat hakkının doğru kullanılması için atılacak adımlar ve uyulacak süreler kazadan hemen sonra başlar. Bu yazıda yaralamalı ve ölümlü trafik kazalarında hangi tazminatların istenebileceğini, sigorta şirketine nasıl başvurulacağını ve dava sürecini anlatıyoruz.
Kimden tazminat istenir?
Karayolları Trafik Kanunu'na göre kazaya karışan aracın işleteni (çoğunlukla ruhsat sahibi) ve sürücüsü, verdikleri zarardan müteselsilen sorumludur. Her aracın yaptırmak zorunda olduğu Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (trafik sigortası) ise poliçe limitleri içinde bu zararı karşılar. Bu nedenle tazminat talebi pratikte çoğunlukla karşı aracın trafik sigortası şirketine yöneltilir; limiti aşan kısım için işleten ve sürücüye başvurulur.
Kazaya neden olan araç sigortasızsa, plakası tespit edilemiyorsa veya araç çalıntıysa başvuru Güvence Hesabı'na yapılır.
Ä°stenebilecek tazminat kalemleri
Yaralamalı kazalarda
- Tedavi giderleri: Hastane, ilaç, fizik tedavi ve bakım masrafları.
- Geçici iş göremezlik: Tedavi süresince çalışamamaktan doğan kazanç kaybı.
- Sürekli sakatlık (maluliyet) tazminatı: Kalıcı bir engel oluştuysa, sağlık kurulu raporuyla belirlenen maluliyet oranına göre hesaplanır.
- Manevi tazminat: Yaşanan acı ve üzüntü için.
Ölümlü kazalarda
- Destekten yoksun kalma tazminatı: Hayatını kaybeden kişinin maddi desteğinden yoksun kalan eş, çocuk, anne, baba ve kardeşler için.
- Cenaze ve defin giderleri
- Manevi tazminat: Ölen kişinin yakınları için.
Araç hasarında
- Onarım bedeli veya pert durumunda aracın değeri
- Değer kaybı: Onarılan aracın piyasa değerinde oluşan düşüş
- Araçtan yoksun kalınan süre için ikame araç veya kazanç kaybı
Önemli: Trafik sigortası manevi tazminatı karşılamaz. Manevi tazminat yalnızca işleten ve sürücüden, gerekirse dava yoluyla istenebilir.
Adım adım başvuru süreci
1. Kaza tespit tutanağı veya polis raporu
Yaralanma veya ölüm olan kazalarda olay yerine mutlaka polis ya da jandarma çağrılır ve kaza tespit tutanağı resmî görevlilerce düzenlenir. Tutanaktaki kusur değerlendirmesi, tazminat oranını doğrudan etkiler; eksik veya hatalı bir tespit fark ederseniz bunu hemen not edin.
2. Sigorta şirketine yazılı başvuru
Dava açmadan veya tahkime gitmeden önce karşı tarafın sigorta şirketine yazılı başvuru zorunludur. Başvuruda kaza tutanağı, sağlık raporları, fatura ve belgeler, ölümlü kazalarda veraset ilamı ve gelir belgeleri sunulur. Sigorta şirketi başvurudan itibaren 15 gün içinde ödeme yapmaz veya teklif yetersiz kalırsa bir sonraki aşamaya geçilir.
3. Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme
Sigorta şirketinden sonuç alınamazsa iki yol vardır: Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurmak veya mahkemede dava açmak. Tahkim, uzman hakemlerin görev yaptığı ve genellikle mahkemeye göre daha hızlı sonuçlanan bir yoldur. İşleten ve sürücüye karşı manevi tazminat ve sigorta limitini aşan zararlar için ise dava açılır.
Zamanaşımı süreleri
Karayolları Trafik Kanunu'nun 109. maddesine göre motorlu araç kazalarından doğan tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl, her hâlde kaza tarihinden itibaren 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar. Kaza aynı zamanda bir suç oluşturuyorsa (örneğin taksirle yaralama veya öldürme) ve ceza kanunu daha uzun bir süre öngörüyorsa, bu uzun süre tazminat talepleri için de geçerlidir.
Sık yapılan hatalar
- Sigorta şirketinin ilk teklifini, hesaplamayı kontrol etmeden ve "ibraname" niteliğindeki belgeyi okumadan imzalamak
- Maluliyet oranını belirleyen sağlık raporunu, tedavi tamamlanmadan almak
- Kusur oranına itiraz etmeden süreci ilerletmek
- Gelir belgelerini (bordro, vergi kaydı) dosyaya eklememek; bu durum destek ve iş göremezlik hesabını düşürür
Trafik kazasından doğan tazminat dosyalarında hem ceza yargılaması hem de tazminat süreci birlikte yürüyebilir. Ceza yönü için ceza hukuku sayfamıza bakabilir, dosyanızla ilgili bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olayın değerlendirmesi kendi koşullarına göre yapılmalıdır.
Görsel: Ağaca çarpmış bir otomobil. Thue, kamu malı, Wikimedia Commons.
