Av. Fırat Hasgümüş, Diyarbakır'da bilişim suçlarından kaynaklanan ceza soruşturma ve kovuşturmalarında, internet ve sosyal medya kaynaklı kişilik hakkı ihlallerinde ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin uyuşmazlıklarda avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir.
Teknolojinin günlük hayatın her alanına girmesiyle birlikte internet üzerinden dolandırıcılık, hesapların ele geçirilmesi, sosyal medyada hakaret ve kişisel verilerin izinsiz paylaşılması gibi uyuşmazlıklar da artmıştır. Bu sayfada bilişim hukukunun temel konuları ve bu tür durumlarda başvurulabilecek hukuki yollar genel hatlarıyla açıklanmıştır.
BiliÅŸim Hukuku Nedir?
Bilişim hukuku; bilgisayar, internet ve dijital teknolojilerin kullanımından doğan hukuki ilişkileri ve uyuşmazlıkları inceleyen bir hukuk alanıdır. Ceza hukuku, kişilik hakları, kişisel verilerin korunması, fikri mülkiyet, elektronik ticaret ve sözleşmeler hukuku gibi birçok alanla kesişir. Bu nedenle bir bilişim uyuşmazlığında hem ceza hem de hukuk yargılaması yollarının birlikte değerlendirilmesi gerekebilir.
Türk Ceza Kanunu'nda Bilişim Suçları
Türk Ceza Kanunu'nun "Bilişim Alanında Suçlar" başlıklı bölümünde düzenlenen başlıca suçlar şunlardır:
- Bilişim sistemine girme (TCK m. 243): Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak girmek ya da orada kalmaya devam etmek.
- Sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme (TCK m. 244): Bir bilişim sisteminin işleyişini engellemek, bozmak veya sistemdeki verileri bozmak, yok etmek, değiştirmek ya da erişilmez kılmak.
- Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması (TCK m. 245): Başkasına ait bir banka veya kredi kartını ele geçirerek ya da sahte kart üreterek kullanmak ve yarar sağlamak.
- Yasak cihaz veya programlar (TCK m. 245/A): Bilişim suçlarının işlenmesi amacıyla cihaz, bilgisayar programı veya şifre üretmek, satmak ya da bulundurmak.
Bunların yanında bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılmasıyla işlenen suçlar da bulunmaktadır. Örneğin bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenen dolandırıcılık nitelikli dolandırıcılık olarak daha ağır cezayı gerektirir (TCK m. 158/1-f). Özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK m. 134), kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi, verilmesi veya ele geçirilmesi (TCK m. 135-136) ile sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları üzerinden işlenen hakaret ve tehdit suçları da uygulamada sık karşılaşılan suçlardandır. Ceza yargılamasının genel işleyişi için ceza hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
İnternet Üzerinden Dolandırıldıysanız Ne Yapmalısınız?
İnternet üzerinden dolandırıcılık, hesap ele geçirme veya kart bilgilerinin kötüye kullanılması durumunda hızlı hareket etmek, hem delillerin korunması hem de zararın sınırlandırılması bakımından önemlidir:
- Bankanızı derhâl arayarak işlemi bildirin; kartınızı ve gerekiyorsa internet bankacılığı erişiminizi kapattırın.
- Mesajların, yazışmaların, ilanların ve profillerin ekran görüntülerini, bağlantı adreslerini (URL), dekontları ve karşı tarafın IBAN ile telefon bilgilerini saklayın.
- Delilleri silmeyin ve karşı tarafla yazışmalarınızı değiştirmeyin.
- Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk birimlerine şikâyette bulunun. Şikâyet dilekçesinde olayın tarih ve saatlerini, gönderilen tutarları ve elinizdeki delilleri ayrıntılı biçimde belirtin.
Uğranılan zararın giderilmesi için ceza soruşturmasının yanında hukuk mahkemesinde tazminat veya alacak davası açılması da değerlendirilebilir.
Sosyal Medyada Hakaret ve İçeriklerin Kaldırılması
İnternet ortamında yayımlanan bir içerik nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiğini iddia eden kişiler, içerik sağlayıcısına başvurarak içeriğin yayından çıkarılmasını isteyebileceği gibi doğrudan sulh ceza hâkimliğine başvurarak içeriğin yayından çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararı verilmesini de talep edebilir (5651 sayılı Kanun m. 9). Hâkim bu talebi kural olarak yirmi dört saat içinde, duruşma yapmaksızın karara bağlar.
Hakaret, tehdit veya özel hayatın gizliliğinin ihlali gibi bir suç oluştuğu düşünülüyorsa ayrıca ceza şikâyetinde bulunulabilir. Şikâyete bağlı suçlarda, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 aylık şikâyet süresine dikkat edilmelidir (TCK m. 73). Kişilik hakkı ihlali nedeniyle uğranılan zarar için hukuk mahkemesinde manevi tazminat davası da açılabilir.
Kişisel Verilerin Korunması (KVKK)
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, kişisel verilerin işlenmesinde kişilerin temel hak ve özgürlüklerini korumayı amaçlar. İlgili kişi, veri sorumlusuna başvurarak kişisel verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme, işlenen verilerin düzeltilmesini veya silinmesini isteme ve kanuna aykırı işleme nedeniyle zararın giderilmesini talep etme haklarına sahiptir (KVKK m. 11).
Veri sorumlusu başvuruyu en geç otuz gün içinde sonuçlandırmalıdır (KVKK m. 13). Başvurunun reddedilmesi, cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâlinde, cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyette bulunulabilir (KVKK m. 14).
Şirketler ve işletmeler açısından ise aydınlatma metinlerinin, açık rıza metinlerinin ve veri işleme politikalarının kanuna uygun hazırlanması önem taşır.
E-Ticaret, İnternet Siteleri ve Dijital Sözleşmeler
Bilişim hukuku yalnızca suçlarla sınırlı değildir. İnternet üzerinden ticaret yapan işletmelerin kullanıcı sözleşmeleri, mesafeli satış sözleşmeleri, gizlilik politikaları ve çerez metinleri ile yazılım lisans sözleşmelerinin ilgili mevzuata uygun hazırlanması gerekir. Mesafeli satışlarda tüketicinin hakları 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği ile düzenlenmiştir. Yazılım, internet sitesi içerikleri ve dijital eserler üzerindeki haklar ise 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunur.
Bilişim Hukukuyla İlgili Sık Sorulan Sorular
Ekran görüntüsü delil olarak kabul edilir mi?
Ekran görüntüleri yargılamada delil olarak sunulabilir ve mahkemece diğer delillerle birlikte değerlendirilir. Ancak ekran görüntüsü kolaylıkla değiştirilebildiğinden, içeriğin bağlantı adresiyle birlikte kaydedilmesi, mümkünse noter tespiti yaptırılması veya bilirkişi incelemesi talep edilmesi delilin gücünü artırır.
Sosyal medya hesabım ele geçirildi, ne yapmalıyım?
Öncelikle ilgili platformun hesap kurtarma adımlarını uygulayın, bağlı e-posta ve telefon hesaplarınızın şifrelerini değiştirin ve iki aşamalı doğrulamayı etkinleştirin. Hesabınız üzerinden üçüncü kişilere mesaj gönderilmesi veya para istenmesi gibi durumlar varsa, delilleri saklayarak Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunabilirsiniz.
İnternetten dolandırıldım, paramı geri alabilir miyim?
Bu, paranın gönderildiği hesaba, failin tespit edilip edilemediğine ve hızlı hareket edilip edilmediğine bağlıdır. Bankaya derhâl bildirim yapılması ve şikâyette bulunulması önemlidir. Ceza soruşturmasının yanında, zararın tazmini için hukuk mahkemesinde dava açılması da değerlendirilebilir.
Hakkımdaki haberin veya paylaşımın kaldırılması mümkün mü?
İçeriğin kişilik haklarını ihlal etmesi hâlinde sulh ceza hâkimliğinden içeriğin yayından çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi talep edilebilir. Kamu yararı taşıyan haberler ile ifade ve basın özgürlüğü kapsamında kalan içerikler bakımından mahkeme, tarafların hak ve menfaatlerini birlikte değerlendirir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki görüş niteliğinde değildir. Her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan somut durumunuzun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
