Eşler boşanma kararını ve boşanmanın sonuçlarını kendi aralarında netleştirebildiğinde, boşanma süreci çok daha kısa ve az yıpratıcı olabilir. Türk Medeni Kanunu'nda "anlaşmalı boşanma" olarak bilinen bu yol, çoğu zaman tek duruşmada sonuçlanır. Bu yazıda anlaşmalı boşanmanın şartlarını, protokolde nelerin yer alması gerektiğini ve sürecin nasıl ilerlediğini anlatıyoruz.
Anlaşmalı boşanmanın şartları
Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasına göre anlaşmalı boşanma için şu şartların birlikte bulunması gerekir:
- Evlilik en az 1 yıl sürmüş olmalıdır. Bir yıldan kısa süren evliliklerde anlaşmalı boşanma yoluna gidilemez; bu durumda çekişmeli boşanma hükümleri uygulanır.
- Eşler mahkemeye birlikte başvurmalı ya da eşlerden birinin açtığı davayı diğeri açıkça kabul etmelidir.
- Hâkim, tarafları bizzat dinlemelidir. Eşlerin duruşmaya katılması ve iradelerini serbestçe açıkladıklarını hâkimin önünde beyan etmeleri gerekir.
- Hâkim, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında tarafların vardığı anlaşmayı uygun bulmalıdır.
Anlaşmalı boşanma protokolü nedir?
Protokol, eşlerin boşanmanın tüm sonuçları üzerinde vardığı anlaşmayı yazılı hâle getiren belgedir. Eksik veya belirsiz düzenlenen bir protokol, hâkim tarafından onaylanmayabilir ya da boşanmadan sonra yeni uyuşmazlıklara yol açabilir. Protokolde genellikle şu konular düzenlenir:
- Velayet: Ortak çocukların velayetinin hangi eşte kalacağı
- Kişisel ilişki: Velayet kendisine verilmeyen eşin çocukla hangi gün ve saatlerde görüşeceği, bayram ve tatil düzeni
- İştirak nafakası: Çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katkı tutarı ve artış yöntemi
- Yoksulluk nafakası: Talep edilip edilmediği, edilecekse tutarı
- Mal paylaşımı: Ev, araç, banka hesapları ve borçların nasıl paylaşılacağı
- Ziynet eşyaları ve maddi/manevi tazminat: Talep edilip edilmediği
- Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti
Hâkim, çocuğun üstün yararını gözeterek protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Taraflar bu değişiklikleri kabul ederse boşanmaya karar verilir.
Süreç nasıl işler?
1. Protokolün hazırlanması ve imzalanması
Eşler anlaştıkları konuları protokole geçirir ve imzalar. Protokolün hukuki sonuçlarının taraflarca iyi anlaşılması önemlidir; özellikle nafaka ve mal paylaşımına ilişkin hükümler sonradan değiştirilmesi zor sonuçlar doğurur.
2. Dava dilekçesi ve başvuru
Dava, Aile Mahkemesi'nde (bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi) açılır. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da eşlerin davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
3. DuruÅŸma
Anlaşmalı boşanma davalarında genellikle tek duruşma yapılır. Hâkim eşleri ayrı ayrı veya birlikte dinler, protokolü inceler ve uygun bulursa boşanmaya karar verir.
4. Kararın kesinleşmesi
Gerekçeli karar taraflara tebliğ edildikten sonra kanun yoluna başvuru süresi beklenir. Taraflar istinaf hakkından feragat ederse karar daha hızlı kesinleşir. Kesinleşen karar nüfus müdürlüğüne bildirilir ve nüfus kaydı güncellenir.
AnlaÅŸma bozulursa ne olur?
Eşlerden biri duruşmada anlaşmadan vazgeçerse veya hâkim protokolü uygun bulmazsa dava çekişmeli boşanma olarak devam edebilir. Bu durumda boşanma sebebinin ispatı gerekir ve süreç uzar. Çekişmeli boşanma, nafaka ve mal paylaşımı hakkında ayrıntılı bilgiyi Boşanma Davası Nasıl Açılır? yazımızda bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Anlaşmalı boşanma kaç ayda biter?
Süre, mahkemenin iş yüküne bağlıdır. Dava açıldıktan sonra duruşma günü genellikle birkaç hafta ile birkaç ay arasında bir tarihe verilir; karar çoğu zaman bu ilk duruşmada çıkar.
Eşlerden biri yurt dışındaysa anlaşmalı boşanma mümkün mü?
Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi gerektiği için eşin duruşmaya katılması esastır. Konsolosluk veya istinabe yoluyla dinlenme imkânı ise mahkemenin takdirine bağlıdır ve süreci uzatabilir.
Aile hukukuna ilişkin diğer konular için boşanma ve aile hukuku sayfamıza göz atabilir, protokolünüzle ilgili bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olayın değerlendirmesi kendi koşullarına göre yapılmalıdır.
Görsel: Alyanslar. Glen McCallum (Unsplash), CC0, Wikimedia Commons.
